Kiki Smith
Context
Het lichaam, organen , lichaamsvocht,... het vroege werk van Kiki Smith onthult de inwendige geheimen van het levende lichaam. Door het tonen van de on-derdelen en de binnenkant, door enkel het omhulsel te behouden, stelt ze diepzinnige vragen over het mysterie van het leven en het wezenlijke van de mens. In deze specifieke en algemene context doen vorm en inhoud bovendien een dialoog ontstaan tussen de elementen die de mens uitmaken, een dialoog over de relatie tussen het lichaam of een aantal specifieke delen ervan en de techniek of de materialen die de kunstenares gebruikt voor het afbeelden en onthullen van de maatschappelijke, historische en immateriële implicaties.
"Het innerlijke leven van de mens beperkt zich niet tot de omgang met anderen, het geslacht, het politieke leven."
Zo was bijvoorbeeld het spijsverteringssysteem de aanleiding om "na te denken over seks en taal, verteringsprocessen en alles wat te maken heeft met de spijsvertering."
Materialen en technieken hebben een intrinsieke betekenis. Aanvankelijk werkte Kiki Smith met bescheiden materialen, zoals stof, papier, draad, plaaster of glas, gebruik makend van technieken die het publiek "niet zouden vervreemden door hun meesterschap," technieken die "vrijheid" scheppen. De materialen waar ze de voorkeur aan geeft zijn materialen die niet "uitputten". Haar technische en poëtische vaardigheid in het hanteren van deze materialen bereikt een graad van perfectie die enkel geëvenaard wordt door haar bronzen en haar grafisch werk.
Sommige sculpturen zijn gemaakt van papier. De authenticiteit van dit materiaal beklemtoont de fragiele, duurzame indruk van het werk. Doorzichtige materialen als papier, was, glas, stof, zijde of porselein laten de compositie zichtbaar, tonen het inwendige, het geheim van het leven. Het bijzonder doorzichtige karakter herinnert aan de huid, waardoor het werk een broze gevoeligheid krijgt. Het delicate en efemere gevoel vormt een tegengewicht voor een zekere hardheid van sommige werken. De lichamen, of delen ervan, liggen neer, staan, hangen naakt; soms druppelt een vloeistof zachtjes naar beneden. De natuurlijke functies van het lichaam worden herontdekt; vrouwelijkheid herrijst van achter symbolische, mythische namen.
De lichamen zijn niet verbonden met een bepaalde cultuur. Elke cultuur herkent ze als dusdanig, vermits ieder mens bestaat uit vlees, huid, bloed, ingewanden en haren. "Als kunstwerk putten ze hun kracht uit het vermogen verschillende interpretaties toe te laten, zowel intieme, actuele als universele."
Kiki Smith is bezig met dingen die aan iedereen toebehoren, van individuele cellen tot en met de sterren. Ze ontleed deze en voegt de delen weer samen, waarbij de naden zichtbaar blijven. "Deze eeuw was er een van deconstructie en dissectie, maar het Fran-kenstein-model kan de dingen opnieuw tot leven wekken."
In de jaren negentig richt ze haar aandacht op nieuwe materialen en thema's. Nu ze het lichaam gereconstrueerd heeft, beschouwt ze de natuur als een "open ruimte", "want zoals het lichaam werd de natuur in deze eeuw naar de achtergrond verdrongen; de natuur is daarom ook in de hedendaagse kunst weinig aan bod gekomen." De aandacht van de kunstenares verschuift "van het microscopische naar de organen, systemen, de huid, het religieuze lichaam, cosmologieën." Ze toont ons de intieme relatie tussen de vrouwelijke seksualiteit, de natuur en het universum.
De natuur is even kwetsbaar als de mens. Voordat ze de verloren tuin van Eden opnieuw uitvindt, toont Kiki Smith ons dat "het lot van de mensheid hecht verbonden is met het welzijn van het milieu." Ze begint een grondige studie van dieren, die ze tekent, af-drukt, of giet in brons. Het koude materiaal verhoogt de broosheid van de afgebeelde dieren en de sculpturen zelf. Hive, een bronzen bijenkorf verbindt de eeuwigheid van de natuur met de kracht van het metaal. De mogelijkheid om zowel de bronzen sculptuur als de natuurlijke bijenkorf te smelten, verwijzen naar het kwetsbare karakter van de objecten: "Bronzen beelden werden vaak gesmolten en gerecycleerd voor militaire doeleinden; ze zijn in feite kwetsbaarder dan de zogenaamd breekbare glazen of keramische objecten die soms zelfs uit de oudheid dateren."
De kunstenares had vroeger reeds brons gebruikt voor belangrijke werken, zoals Wombs, of Baby (het eerste werk dat een volledige figuur uitbeeldt). Het "dode" materiaal contrasteert sterk met de efemere, broze en levendige materialen van het vroege werk (papier, was,...). Kiki Smith slaagt er op buitengewone manier in om met dit minder milde materiaal levende kunstwerken te scheppen. Ze gebruikt daarbij alle mogelijkheden van het materiaal, zoals bijvoorbeeld de sculptuur Standing toont, een binnenhuisfontein die ook zal tentoongesteld worden in Galerie Fortlaan 17.
Dieren en de maan zijn steeds terugkerende thema's in het grafisch werk. Prenten en tekeningen vormen ondertussen een aanzienlijk deel van het oeuvre van de kunstenares en zullen dan ook een prominente plaats krijgen op de tentoonstelling in Galerie Fortlaan 17, naast de sculpturen. "Het interessante aan prenten is dat ze reproduceerbaarheid combineren met een uniek karakter."
Kiki Smith begon met het afdrukken van prenten, toen ze een dergelijke opdracht aangeboden kreeg. Het medium laat haar sindsdien niet meer los: ze is wild enthousiast over de techniek en het resultaat. Muizen, katten, herten, wezels, wolven, vogels en eekhoorns worden afgebeeld met een poëtische eenvoud die het delicate verbindt met kracht. "De installaties en recente prenten en tekeningen van wilde dieren herscheppen de gelukzalige toestand van de natuur of de gratie waarin Adam en Eva leefden."
Glas en papier blijven echter een belangrijke rol spelen in haar werk: dieren, sterren of tranen worden gemaakt van glas. Rainbow "verenigt de hemel met de aarde": getekende dieren springen ongedwongen in het rond tussen de sterren, sneeuwvlokken en manen schitteren zachtjes.
Kiki Smith tekent ook onschuldige menselijke we-zens, jonge meisjes. "Girl with Pet", een reeks tekeningen over de ontmoeting van de mens en natuur, zal in Galerie Fortlaan 17 voor de eerste maal tentoongesteld worden.
De werken van Kiki Smith zijn "fysische manifestaties van psychische en spirituele dilemma's". Ze zijn niet eufemistisch, noch exhibitionistisch: wreedheid, geweld, ziekte, rampen, geboorte of dood zijn elementen van het dagelijks leven. Smith confronteert ons met de grenzen van ons bestaan, met de onzekerheden van het leven.
Body, limbs, organs, vital fluids, the early work of Kiki Smith unveils the inner secrets of bodylife. By showing parts, by revealing what is underneath, by keeping only the envelope, her works intensively question the core of being human, the mystery of life.
Moreover form and content engage a debate, in their specific and general contexts, between all the elements that constitute mankind: the body or some specific parts of it in relationship with the techniques and materials the artist has chosen to picture, to figure, to shape and to reveal the social, historical and spiritual implications.
"One's inner life is not separated from one's social life, one's gender, one's political life".
The digestive system for example brought her "to thinking about sex and language, digestion, and all the things attached to the system".
Materials and techniques are intrisically meaningful. Initially working with humble material like cloth, paper, thread, plaster, glass, Kiki Smith chose to use techniques that "would not alienate anyone by their mastery", methods that were "free". She prefers ma-terial that is not "used-up". Her use of this kind of materials became technically and poetically as masterful as later for her bronzes and prints.
Some of her sculptures are made out of paper. This original material enhances the impression of fragility of being, of lasting. Translucid materials as paper, beewax, glass, cloth, silkscreen, porcelain reveal the composition, the inside, the secret of life. Their specific translucence also mimics skin, giving a very fragile sensation to her works. This delicate and ephemeral feeling counterbalances a certain blunt harshness in the works. The bodies or parts of them lie, stand, hang naked, with sometimes fluids softly, simply leaking out. Their natural functions are being rediscovered; feminity is re-emerging behind symbolic, mythical names.
The bodies are not culturally specific, they can re-spond to any culture as flesh, skin, blood, bowels, hair are part of every human being. "Their power as works of art lies in their ability to encompass a multi-plicity of readings, from the intimate and topical to the universal."
Kiki Smith is concerned by things that belong to eve-ryone, from the cells to the stars; she breaks them into pieces and melds them back together showing the sutures. "This century was about deconstruction, dissection but the Frankenstein model can bring things back to life."
In the 90's she starts working in other directions both for material and subject. After reconstructing the body, she considered the Nature as a "free space", "because like the body, it has been devalued in this century in favor of culture and is therefore a relatively unexamined subject in recent art." So she went "from the microscopic to organs to systems to skins to the religious body to cosmologies" and gives to feel the deep interrelationship that exists among female sex-uality, nature and the cosmos.
As humankind, the Nature is very vulnerable. Before reinventing a lost Eden, she shows that "the fate of humankind is intimately interconnected with the health of the environment". Then animals become an intense study subject. They start to run on paper-works (drawings and prints). She also uses bronze. The use of this cold material increases the fragility of being both of the figures and of the sculptures themselves. Hive, a beehive as a bronze sculpture, links the eternity of the Nature to the strength of the bronze, while having the same melting property that ma-kes them very vulnerable: "bronzes have traditionally been melted down and recycled, often for military use and are actually less lasting than the supposedly fragile glass and ceramic objects that have survived from antiquity."
The artist previously used bronze for key works as Wombs or Baby (when she first portrayed a whole figure). This "dead" material contrasts with the ephemeral, fragile and lively materials as paper or wax, mainly used before. This new challenge of giving life to artworks with this less evidently generous material is masterfully overcome by Kiki Smith. It gives her new possibilities as the sculpture Standing shows it. This indoor fountain will also be exhibited at Galerie Fortlaan 17.
Animals and moons are leitmotiv in Kiki Smith's prints. Beside sculptures, prints and drawings will be also a part of the show at Galerie Fortlaan 17 as it became a major part of her work: "I like in printmaking that you can make repetition and you can make uniqueness" Kiki Smith started to print work on pa-per on request and never stopped as she enjoyed so much the technique and the result. Mice, cats, deer, weasels, wolves, birds and squirrels are printed in a poetic simplicity in which delicacy mingles with strength. "Her installations and recent wildlife prints and drawings has re-created the blissful state of nature or grace once granted Adam and Eve".
Nevertheless, paper and glass stay very present in her work. In other dimensions, glass gives shape to animals, stars and tears. "The unification of the hea-vens with the earth" in where drawn animals spontaneously sprung among stars, snowflakes and moons quietly sparkling on them and glass tears shape Rainbow.
Kiki Smith draws human beings in their most innocent representative, as a young girl. For the first time "Girl with pet", a series of new drawings showing a jonction in Kiki Smith's work where humanity meets nature, will be exhibited.
The artworks of Kiki Smith are "physical manifestations of psychic and spiritual dilemmas". There is nei-ther euphemism nor exhibitionism: cruelty, violence, disease, disaster, birth, death,... form our daily life. She makes us feel the boundaries of being, the precariousness of life.